Św. Ireneusz z Lyonu: Wykład nauki apostolskiej

fragmenty:
“34. I dlatego Słowo mówi za pośrednictwem proroka Izajasza zapowiadając rzeczy przyszłe dla ich spełnienia – po to są prorocy, by zapowiadali rzeczy przyszłe – mówi więc przez niego Słowo tak: ja się nie sprzeciwiam i nie przeciwstawiam, grzbiet swój podałem na biczowanie i lica swoje na policzkowanie, oblicza zaś swego nie odwróciłem od hańby oplucia. A więc przez posłuszeństwo, w którym posłuszny aż do śmierci zawisł na drzewie, usunął dawne nieposłuszeństwo popełnione w związku z drzewem. (…)
35. Wypełnił więc obietnicę daną Abrahamowi, dzięki której Bóg przyrzekł mu uczynić jego ród jak gwiazdy niebieskie. To uczynił Chrystus, rodząc się z tej dziewicy, która wywiodła swój ród od Abrahama. Ustanowił tym samym wierzących w niego jak światła na świecie. Przez tę samą wiarę razem z Abrahamem usprawiedliwił pogan, uwierzył bowiem Abraham Bogu i poczytane mu to zostało za sprawiedliwość. Podobnie i my wierząc Bogu jesteśmy usprawiedliwieni: sprawiedliwy bowiem z wiary beędzie żył. Tak więc obietnica dana jest Abrahamowi nie na podstawie prawa, ale na podstawie wiary. Abraham został usprawiedliwiony z powodu wiary a dla sprawiedliwego nie zostało ustanowione prawo. Podobnie i my, nie na podstawie prawa jesteśmy usprawiedliwieni, lecz na podstawie wiary, poświadczonej przez prawo i proroków, wiary, którą daje nam Słowo Boże.
36. Wypełnił także obietnice dane Dawidowi. Przyrzekł mu bowiem, że z jego łona wzbudzi mu wiecznego króla, którego panowaniu nie będzie końca. Tym królem jest Chrystus, Syn Boży, który stał sie ˛ człowiekiem, to znaczy stał się owocem z tej, która ród swój wywiodła od Dawida. I dlatego obietnica ta dokonała się przez owoc łona, co odnosi się do właściwości rodzenia przez kobietę, a nie przez owoc lędźwi czy też owoc nerek, co odnosi się do właściwości rodzenia przez mężczyznę, aby przez tę szczególną właściwość został wskazany owoc dziewiczego łona, które wywodzi się od Dawida, owoc, który będzie panował nad domem Dawida na wieki i którego panowaniu nie będzie końca.
37. Tak to wspaniale dokonywał naszego zbawienia i wypełniał przyrzeczenia dane ojcom i dawne nieposłuszeństwo usunął Syn Boży, a także Syn Dawida i Syn Abrahama. To właśnie jednocząc streścił w sobie, aby dać nam życie. Słowo Boże ciałem się stało według planu zbawienia z Dziewicy, aby usunąć śmierć i ożywić człowieka. W więzach grzechu byliśmy, gdyż urodziliśmy się w stanie grzechu i tak wpadliśmy pod władzę śmierci.
38. Bogaty w miłosierdzie był Bóg Ojciec. Wysłał stwórcze Słowo, które przybywając, aby nas zbawić, zatrzymało sie ˛ w tych rejonach i w tych miejscach, gdzie i myśmy się znaleźli, gdy utraciliśmy życie. Ono zaś usunęło więzy (naszego) więzienia. Objawiło się jego światło i rozproszyło ciemności więzienia, uświęciło nasze narodzenie, zniszczyło śmierć rozwiązując te więzy, w których byliśmy pochwyceni. On, Pierworodny, ukazał zmartwychwstanie wstąpiwszy między umarłych i w sobie samym podnosząc upadłego człowieka i wynosząc go na wyżyny niebieskie, na prawicę chwały Ojca; jak to Bóg przyrzekł przez usta proroka: i podniosę namiot Dawida, który upadł, to jest ciało, które pochodziło od Dawida. I rzeczywiście, dokonał tego Pan nasz, Jezus Chrystus dokonując wspaniałego dzieła naszego zbawienia, aby nas prawdziwie wskrzesić, zbawiając dla Ojca. (…)
43. Trzeba więc wierzyć Bogu we wszystkim. We wszystkim bowiem Bóg jest prawdomówny. A wieęc i w tym, że dla Boga Syn istnieje nie tylko zanim sie ˛ objawił w świecie, ale także zanim świat powstał. (…) Dla Boga bowiem istnieje Syn na początku, przed powstaniem świata; dla nas zaś teraz, gdy się objawia. Nie był zatem dla nas przedtem, ponieważ nie znaliśmy go. Dlatego też i jego uczeń Jan mówiąc nam kim jest Syn Boży, który był u Ojca zanim świat powstał i że przez niego wszystko się stało, co się stało, mówi tak: Na początku było Słowo i Słowo było u Boga, wszystko przez niego sie ˛ stało, a bez niego nic się nie stało. Bardzo jasno wskazuje, że na początku Słowo było razem z Ojcem, przez nie wszystko się stało i tym (Słowem) jest jego Syn. (…)
47. A więc Panem jest Ojciec i Panem jest Syn, Bogiem jest Ojciec, Bogiem jest Syn, bo zrodzony z Boga jest Bogiem. I tak według substancji, swej mocy i istoty ukazuje się jeden Bóg, zaś wedle porządku naszego zbawienia to Syn i to Ojciec. Ojciec wszechrzeczy jest niewidzialny i niedostępny, trzeba aby przez Syna mieli dostęp do Ojca ci, którzy zamierzają się zbliżyć do Ojca. Jeszcze jaśniej o Ojcu i Synu mówi Dawid: tron twój Boże na wieki wieków. Umiłowałeś sprawiedliwość a znienawidziłeś nieprawość, dlatego cie ˛ namaścił Bóg olejkiem radości bardziej niż tych, którzy do ciebie należą. Tak więc Syn, który jest przecież Bogiem, otrzymał od Ojca, to jest od Boga, tron wiecznego panowania (…)
48. I znów mówi Dawid: Rzekł Pan do Pana mego, siądź po prawicy mojej aż położę nieprzyjaciół twoich jako podnóżek nóg twoich. Berło mocy wypuści pan z Syjonu, panuj wśród nieprzyjaciół twoich. Przy tobie panowanie w dzień mocy twojej w blaskach świętosci, z żywota przed jutrzenką zrodziłem cię. Przysiągł Pan i nie będzie żałował: Ty jesteś kapłanem na wieki według obrządku Melchizedecha, a Pan po prawicy twojej poraził w dzień gniewu swego królów. Będzie sądził wśród narodów, zbierze zrzucone i złamie głowy wielu na ziemi, ze strumienia na drodze pić będzie, dlatego wywyższy głowę.
Przez tę wypowiedź ogłosił jego wcześniejszą egzystencję, jego panowanie nad ludami, sąd nad ludźmi i królami, którzy teraz go nienawidzą i prześladują jego imię. Ci są bowiem jego przeciwnikami. Mówił także, że jest wiecznym kapłanem Boga, objawił jego nieśmiertelność, dlatego rzekł: ze strumienia będzie pił na drodze, dlatego wywyższy głowę przez co wskazał na jego człowieczeństwo oraz na wywyższenie w chwale po upokorzeniu i hańbie.
49. Z kolei prorok Izajasz mówi: Tak mówi Pan Bóg, Pomazańcowi memu, Panu, którego prawicę ująłem, aby jemu poddać w posłuszeństwie narody. Oto w jaki sposób Chrystus (Pomazaniec) nazwany jest Synem Bożym i królem narodów, to jest wszystkich ludzi. To, że Syn Boży nazwany jest także królem wszystkich, wynika z tego, co mówi Dawid: Pan rzekł do mnie, Synem moim jesteś, ja ciebie dziś zrodziłem. Żądaj ode mnie i dam ci narody w twoje dziedzictwo i w posiadłości krańce ziemi. Powiedziano to nie o Dawidzie, nie panował przecież nad narodami ani nad krańcami ziemi, tylko nad Żydami. Tak więc
jasne jest, że obietnica ta dotyczy Pomazańca, to jest, że on panuje nad krańcami ziemi, jest obietnicą Syna Bożego, którego sam Dawid uznaje za swego pana, gdy stwierdza: rzekł Pan do Pana mego, siądź po prawicy mojej i to co następuje dalej, jak to wyżej powiedzieliśmy. Mówi więc, że Ojciec rozmawia z Synem. Podobnie przed chwilą ukazaliśmy u Izajasza, że powiedział: tak mówi Pan Bóg, Pomazańcowi, Panu, którego
prawicę ująłem, aby jemu poddać w posłuszeństwie narody. Ta sama obietnica u obydwu proroków mówi, że będzie on królem. Podobnie tego samego dotyczy wypowiedź Boża, to jest – co właśnie mówię – Chrystusa, Syna Bożego. (…)
52. To, że Syn Boży istniejąc przed wszelkim światem jest Chrystusem przy Ojcu, a jednocześnie jest obecny wśród ludzi i jest królem wszystkich – wszystko bowiem poddał mu Ojciec – oraz że jest zbawcą wierzących w niego, to właśnie ukazują tego rodzaju wypowiedzi Pisma. (…)
55. [Izajasz] mówi, że jest on „przedziwnym doradcą” Ojca, przez co objawia, że to z nim Ojciec wszystko wykonuje, jak to zapisano w pierwszej księdze Mojżesza, którą nazywa się Księgą Rodzaju: I rzekł Bóg: uczyńmy człowieka na obraz nasz i podobieństwo, a z tego jawnie wynika, że to Ojciec zwraca się do Syna, który jest „przedziwnym doradcą” Ojca. Stał się także naszym doradcą, a dając nam radę nie zmusza chociaż jest Bogiem. Nazwał go jednocześnie „Bogiem mocnym”. Dając radę poucza nas jak usunąć niewiedzę i przyjąć poznanie, odwrócić się od błędu i dojść do prawdy, odrzucić zepsucie, a pozyskać niezniszczalność. (…)
57. To, że Syn Boży miał się narodzić i jak się miał narodzić, że objawił się, oraz, że jest Chrystusem, wynika z tego, co powiedziano i co wcześniej zapowiedzieli prorocy. Następnie zostało przepowiedziane, w jakim kraju ma się narodzić, wśród jakich ludzi, a to w następujących słowach: Nie będzie odjęty władca od Judy ani wódz z biódr jego aż przyjdzie ten, dla którego to odłożono i on będzie oczekiwaniem pogan, obmyje w winie swoją szatę i we krwi winogron swój płaszcz. Juda jest przodkiem Żydów, synem Jakuba, od którego otrzymali imię. I nie brakowało wśród nich ani władcy ani wodza aż do przyjścia Chrystusa. Od jego przybycia zaś siła strzał jego łuku została usunięta, mienie Żydów dostało się pod zwierzchnictwo Rzymian i odtąd już nie mieli własnego władcy czy króla, gdyż przybył ten, dla którego odłożono królestwo w niebie. (…)
66. Prorocy mówia ˛ więc, że się urodził, w jaki sposób się urodził i gdzie miał się urodzić Syn Boży, oraz że jest Chrystusem, jedynym królem wiecznym. Podobnie przepowiadali o nim, w jaki sposób on, zrodzony wśród ludzi, miał uzdrawiać tych, którzy chorowali, wskrzesić zmarłych, których przywrócił do życia i jak miał być nienawidzony, potępiony, biczowany, zabity i ukrzyżowany, tak jak faktycznie był znienawidzony, potępiony i zabity. (…)
89. To, że odkupionych nie chce przywracać pod władzę prawodawstwa Mojżesza – bo Chrystus wypełnił prawo – ale chce zbawić w nowości słowa przez wiarę w Syna Bożego i miłość, Izajasz wyraża w takich słowach: Nie wspominajcie więcej tego co było i nie rozmyślajcie o rzeczach dawnych, oto ja czynię rzecz nową, co teraz powstaje i co rozpoznacie: oto uczynię na pustyni drogę, na ziemi wyschniętej rzeki, aby napoić mój ród wybrany i mój lud, który zdobyłem, aby opowiadał o moich dziełach mocy. Opuszczone i wyschłe było przedtem wezwanie pogan, bowiem ani Słowo nie przechodziło przez nich, ani Duch Święty ich nie poił. Ale Bóg otworzył nową drogę pobożności i sprawiedliwości, sprawił, że rzeki płyną szeroko by rozlewać na ziemię Ducha Świętego, jak to przyrzekł przez proroków, że przy końcu dni wyleje Ducha na oblicze ziemi (…)
94. Dzięki nowemu wezwaniu dokonuje się wśród pogan zmiana serc, przez Słowo Boże, gdy jako wcielone rozbiło namiot wśród ludzi, o czym mówi także jego uczeń Jan: I Słowo jego stało się ciałem i zamieszkało między nami. Dlatego Kościół wydaje liczne owoce w liczbie zbawionych, bo to już nie wysłaniec Mojżesz albo zwiastun Eliasz, ale sam Pan zbawił nas, dał Kościołowi więcej dzieci niż wcześniej synagodze, jak to zapowiedział Izajasz w słowach: Ciesz się niepłodna, która nie rodziłaś – a niepłodną jest Ecclesia, która nigdy we wcześniejszym czasie nie wydała Bogu dzieci – wybuchnij weselem i wołaj, która nie znałaś bólów rodzenia, bo liczniejsi są synowie u porzuconej niż u tej, która ma męża, a za męża pierwsza synagoga miała prawo.
95. Także Mojżesz w Księdze Powtórzonego Prawa zapowiada, co w przyszłości nastąpi, że poganie będą na pierwszym miejscu, zaś nieposłuszny lud z tyłu. I mówi jeszcze: Pobudziliście mnie przez nie-bogów, wzburzyliście mnie przez waszych bożków, a ja was pobudzę przez nie-lud i wzburzę was przez głupi naród. Bo ci, którzy opuścili Boga, służyli tym bogom, którzy nie istnieją, a proroków Bożych zabili, prorokowali zaś w imie ˛ Baala, bożka Kananejczyków, odrzucili Syna Bożego, ale wybrali Barabasza, złoczyńcę pochwyconego na zabójstwie, zaparli się Króla odwiecznego, wyznali jednak jako swego króla doczesnego, Cezara. Spodobało się więc Bogu, aby obdarzyć dziedzictwem głupich pogan, którzy nie pozostawali we wspólnocie Bożej i nie znali Boga. Teraz więc, skoro dzięki temu wezwaniu zostało dane życie, a Bóg doprowadził w nas do pełni wiarę Abrahama, nie powinniśmy zawracać – mam tu na myśli – zawracać do dawnego prawodawstwa. Otrzymaliśmy bowiem Pana prawa, Syna Bożego i dzięki niemu uczymy się przez wiarę miłować Boga z całego serca, a bliźniego jak samych siebie. (…)
96. (…) A nie dano innego imienia Pana pod niebem, w którym ludzie są zbawieni, jak tylko imię Boga, którym jest Jezus Chrystus, Syn Bożym któremu poddają się i demony, duchy złości i wszelkie rodzaje odstępstwa (…)
100. Tak więc, w odniesieniu do trzech podstawowych artykułów naszej pieczęci odcina wielu od prawdy; bo albo pogardzają Ojcem, nie uznają Syna, przeciwstawiają się planowi zbawienia w jego wcieleniu, albo nie przyjmują Ducha, to znaczy gardzą proroctwem. Trzeba nam strzec się przed wszystkimi takimi ludźmi, jeśli chcemy podobać się Bogu i dostąpić zbawienia.”

Advertisements
This entry was posted in herezje, Patrystyka, Święci. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s