R. de Mattei: Tak zwany “Kościół ubogi” od Soboru Watykańskiego II do Franciszka

za: Corrispondenza Romana, 15.06.2016 r.

“Dokumenty papieża Franciszka, zgodnie z oceną niektórych teologów, stanowią pewne ogólne wskazówki o charakterze duszpasterskim i moralnym, pozbawione ważnego waloru nauczania. Jest to jeden z powodów, z których o dokumentach tych dyskutuje się w bardziej swobodny sposób niż miało to miejsce kiedykolwiek wcześniej z innymi papieskimi tekstami. Wśród najbardziej wnikliwych analiz owych tekstów należy zauważyć studium filozofa z Uniwersytetu w Perugii – Flavio Cuniberto. Jego książka ‘Pani Bieda. Papież Franciszek i założenie chrześcijaństwa na nowo’ (Neri Pozza, Vicenza, 2016) jest poświęcona w szczególności encyklikom Evangelii Gaudium (2013) oraz Laudato si (2015). Analiza, której profesor Cuniberto poddaje teksty odpowiada badaniu przez uczonego, który podejmuje próbę zrozumienia podstawowych tez, często ukrytych w celowo lakonicznym i dwuznacznym języku. W kwestii ubóstwa Cuniberto wyciąga na światło dzienne dwie sprzeczności: jedna ma charakter teologiczno-doktrynalny, druga ma charakter praktyczny.

Co do pierwszej kwestii zauważa, że papież Franciszek w przeciwieństwie do tego na co wskazuje Ewangelia, czyni z ubóstwa bardziej sytuację materialną niż duchową, przemieniając je w ten sposób w kategorię z zakresu socjologii. Tego typu egzegeza pojawia się na przykład w wyborze cytowania jeśli chodzi o Kazanie na Górze i Błogosławieństwa fragmentu z Ewangelii św. Łukasza 6,20 zamiast bardziej precyzyjnego z Ewangelii św. Mateusza 5,3 (która używa określenia “pauperes spiritu” to jest ci, którzy żyją w pokorze wobec Boga). Ubóstwo jednakże wydaje się jednocześnie złem i dobrem. Jak zauważa Cuniberto ‘o ile ubóstwo jako nędza materialna, wyłączenie i porzucenie jest wskazywane od samego początku jako zło do zwalczania – żeby nie powiedzieć najgorsze zło – i z tego powodu jest głównym celem akcji misyjnej’ nowe chrystologiczne znaczenie jakie Franciszek mu nadaje ‘czyni je współcześnie wartością, a co więcej – najwyższą i godną naśladowania wartością’. Mamy tu do czynienia, jak podkreśla filozof ze skomplikowanym bałaganem. ‘Dlaczegóż zwalczać ubóstwo i je wykorzeniać skoro jest przeciwnie <cennym skarbem>, a nawet drogą do Królestwa? Czy jest wrogiem, którego należy zwalczać czy cennym skarbem?’ (s. 25-26).

Drugi punkt zapalny dotyczy ‘strukturalnych przyczyn’ ubóstwa. Zakładając że jest ono zdecydowanym złem papież Bergoglio wydaje się wyodrębniać ‘nierówność’ jako jego podstawową przyczynę. Wskazywanym rozwiązaniem aby wyplenić owo zło byłaby marksistowska i typowa dla trzeciego świata redystrybucja bogactwa: zabranie bogatym i oddanie biednym. Egalitariańska redystrybucja, która wykorzystałaby większą globalizację zasobów, już dłużej nie zarezerwowanych dla mniejszości Zachodu, ale rozszerzonych na cały świat. Jednakże, u podstaw samej globalizacji znajduje się logika zysku, która z jednej strony jest krytykowana, a z drugiej wskazywana jako droga do pokonania ubóstwa. Super-kapitalizm, jeśli ma się rozwijać, potrzebuje palety stale rozszerzających się konsumentów, lecz jego rozszerzenie na wielką skalę kończy się kształtowaniem nierówności, które powinny zostać wyeliminowane. Książka profesora Cuniberto zasługuje na przeczytanie razem z pracą ks. Beniamino Di Martino (uczonego z Neapolu) O ubóstwie i bogactwie. Egzegeza tekstów ewangelicznych (Domenicana Italiana, Neapol 2013). Książka ma charakter bardzo techniczny, a ks. di Martino rozkłada na części poprzez rygorystyczną analizę tekstu tezy teologii pauperyzmu. Wyrażenie ‘przeciw chciwości nie przeciw bogactwu’ podsumowuje, zdaniem autora, nauczanie Ewangelii, które poddaje analizie.

Jednak jakie jest pochodzenie teologicznego, moralnego i egzegetycznego pomieszania ubóstwa duchowego i ubóstwa materialnego? Nie możemy tu pomijać tak zwanego “Paktu z katakumb” podpisanego 16 listopada 1965 roku w katakumbach Domitylli, w Rzymie przez czterdziestu osobliwych Ojców Soborowych, którzy poświęcili się aby żyć i walczyć za Kościół ubogi i egalitarny. Do założycieli owej grupy należał Paul Gauthier, kapłan (1914-2002), który zaangażował się w projekt kardynała Suharda “Księża robotnicy”, potępiony przez Stolicę Apostolską w roku 1953. Następnie przy wsparciu biskupa będącego soborowym teologiem Georgesa Hakima założył religijną wspólnotę w Palestynie: ‘Towarzyszy Jezusa Cieśli’ [męską i żeńską]. Gauthierowi towarzyszyła towarzyszka boju

Marie-Thérèse Lacaze, która żyła razem z nim po tym jak opuścił kapłaństwo. Do osób podtrzymujących ów ruch należelu biskup Tournai (Belgia) Charles M. Himmer, który gościł spotkania ruchu w Belgijskim Kolegium w Rzymie, ówczesny biskup pomocniczy Rio Dom Helder Camara, następnie biskup Recife, oraz kardynał Pierre M. Gerlier, arcybiskup Lyonu, pozostający w bliskich kontaktach z kardynałem Giacomo Lercaro , arcybiskupem Bolonii, którego reprezentowali doradca

Giuseppi Dossetti oraz biskup pomocniczy Luigi Bettazzi (Pakt w katakumbach. Misja ubogich w Kościele – Xabier Pizaka i José Antunes da Silva, 2015).

Biskup Bettazzi, jedyny nadal żyjący włoski biskup, który uczestniczył w Soborze Watykańskim II był również jedynym włoskim biskupem, który przystąpił do “Paktu z katakumb”. Bettazzi, mający dziś 93 lata, brał udział w trzech sesjach Soboru Watykańskiego II, a w latach 1966-1999 pełnił funkcję biskupa Ivrei, rezygnując z powodu osiągnięcia górnej granicy wieku. O ile Dom Helder Camara był brazylijskim “czerwonym biskupem”, biskup Bettazzi wchodzi do historii jako włoski “czerwony biskup”. W lipcu 1976 roku kiedy wydawało się że komunizm przejmie władze we Włoszech, Bettazzi napisał list do ówczesnego sekretarza Komunistycznej Partii Włoch Enrico Berlinguera, w którym akceptował tendencję do uznania ‘unikalnego doświadczenia komunizmu, różnego od komunizmu innych narodów’, prosząc o to by ‘nie był wrogi’ wobec Kościoła lecz ‘raczej pobudzał ewolucję odpowiadającą potrzebom czasów i oczekiwaniom ludzi, przede wszystkim najbiedniejszych, których lepiej wiecie jak interpretować w tym najbardziej dogodnym czasie’. Przywódca Komunistycznej Partii Włoch odpowiedział biskupowi z Ivrei listem: Komuniści i katolicy. Jasność zasad i podstawa porozumienia, opublikowanym w ‘Rinascita’ z 14 października 1977 roku. W owym liście Berlinguer zaprzeczył by Komunistyczna Partia Włoch głosiła otwarcie ideologię marksistowską jako ateistyczną, materialistyczną filozofię oraz potwierdził możliwość porozumienia między chrześcijanami a komunistami na poziomie ‘deideologizacji’. Nie była to jednak kwestia myślenia w ten sam sposób, lecz podążania tą samą ścieżką – co w istocie potwierdził Berlingeur – w przekonaniu że marksiści tak nie myślą, ale taką praktykę stosują.

Marksistowski prymat praktyki dziś zinfiltrował wnętrze Kościoła w formie wchłonięcia doktryny przez praktykę duszpasterską. Ponadto, Kościół ryzykuje stanie się marksistowskim również przekłamując w praktyce teologiczną koncepcję ubóstwa. Prawdziwym ubóstwem jest oderwanie od dóbr tego świata w taki sposób by były używane do zbawienia duszy nie prowadzenia jej na zatracenie. Wszyscy chrześcijanie muszą oderwać się od takich dóbr, gdyż Królestwo Niebieskie jest przeznaczone dla ‘ubogich w duchu’, a niektórzy z nich są wezwani do życia w faktycznej biedzie, porzucając majętności i korzystanie z dóbr materialnych.

Jednakże wybór ów jest wolny i przez nikogo nie narzucany. Heretyckie sekty od pierwszych stuleci e przeciwieństwie [do Kościoła] wymagały rozdzielenia dóbr materialnych w celu wprowadzenia na tej ziemi egalitarnej utopii. W tę linię wpisują się ci, którzy dziś chcą zastąpić religijną kategorię ubogich w duchu – socjologiczną: ubogich materialnie. Biskup Luigi Betazzi, autor niewielkiego dziełka: ‘Kościół Ubogich od Soboru do papieża Franciszka (Pazzini 2014), 4 kwietnia roku 2016 otrzymał honorowe obywatelstwo Bolonii i równie dobrze mógłby otrzymać godność kardynała od papieża Franciszka, w czasie którego pontyfikatu, według słów byłego arcybiskupa Ivrei, Pakt z Katakumb rozwinął się ‘jak nasionko pszenicy zasiane pod ziemią i cały czas pielęgnowane dopóki nie przyniesie owoców'”

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s