Święty Filip Neri – czyli radość „trydenckiego” Kościoła (III)

Kolejny Medyceusz na tronie Piotrowym – Angelo di Medici czyli papież Pius IV postanowił zakończyć obrady Trydenckiego Soboru. Papież, podobnie jak jego siostrzeniec – św. Karol Boromeusz, miał do Filipa przyjazny stosunek. W roku 1562 na prośby florentczyków wymógł na Filipie objęcie ich nowego kościoła w Rzymie – San Giovanni. Filip, który był wówczas po ciężkiej chorobie nie opuścił San Girolamo, natomiast podporządkowując się poleceniu papieża, wykorzystał szansę i utworzył przy kościele św. Jana nową placówkę Oratorium. Posłał tam do posługi Tarugiego i Baroniusa, którzy przyjęli tymczasem święcenia kapłańskie oraz dwóch kolejnych współbraci, z których jeden został potem arcybiskupem Avignonu. Liczba księży w tej placówce zwiększyła się wkrótce do 10. W grudniu roku 1563 zakończył się Sobór Trydencki. W okresie tym Filip stał się bliskim papieżowi i Kurii rzymskiej, jego sława rozszerzyła się również poza Italię. Pod koniec roku 1565 Filip czuwał wraz ze św. Karolem Boromeuszem przy łożu umierającego papieża. Pius IV oddał ducha 9 grudnia tego roku.

Konklawe przy udziale Karola Boromeusza wybrało dominikanina, kardynała Alessandrino – przyjaciela Pawła IV. Według przekazów Filip przepowiedział zarówno jego wybór, jak i dzień, w którym się to stanie. Za pontyfikatu św. Piusa V (któremu zawdzięczamy wśród wielu dzieł biel papieskiej szaty), Oratorium rozwijało się dalej – do jego słuchaczy należeli liczni kardynałowie – m.in. Paleotto, Taverna, Aldobrandini, Cusano Sfrondato, a także Alessandro de Medici, późniejszy papież Leon XI. Co dzień w San Girolamo odbywały się cztery katechezy, obejmujące obok kwestii teologicznych także dzieje Kościoła i świętych. Występowała także dyskusja ze słuchaczami, wzorowana na średniowiecznych uniwersytetach. W roku 1567 doszło do nowych donosów na rzekome heretyckie treści jakie zawierały katechezy w Oratorium, ponownie krytykowano zbyt duży udział osób świeckich oraz wspomniane dyskursy. Desygnowano nawet dwóch ojców dominikanów by zweryfikowali nauczanie w Oratorium. Wizytacja ta wypadła pomyślnie dla Filipa, ojcowie Paolino i Franceschi byli pod wrażeniem spójności i prawowierności nauk, jak również pobożności jakimi były napełnione. Filip miał zresztą szeroki krąg obrońców – pod koniec czerwca 1567 św. Karol Boromeusz pisał do jednego ze swoich przyjaciół: „doszły mnie słuchy, iż chrześcijańskie dzieło jakie dokonywa się między wami w San Geronimo spotyka się z niechęcią, więc nie mogę powstrzymać się od stwierdzenia, że mam bardzo dobrą opinię o tych ojcach, w szczególności zaś o ojcu Filipie; i jestem pewien, że jakiekolwiek przeszkadzanie im będzie wielkim zranieniem i szkodą dla wielu dusz. Dlatego też weź ich pod opieką we wszystkim co się tyczy chwały Bożej i zrób wszystko co możesz by Jego Świątobliwość poznał dokładną prawdę o nich i ich czynach, zanim ich chrześcijańskie dzieła mogą zostać przerwane”. W rezultacie cała sprawa przyczyniła się do dalszego zwiększenia popularności Oratorium. Filip spotykał się z papieżem m.in. w ogrodach watykańskich, Pius V miał ułaskawić na jego prośbę trzech przestępców skazanych na galery, pozostawił również Filipowi swoją tunikę.

Uczeń duchowy Filipa Tarugi stał się jednym z najbliższych doradców papieża. Tymczasem, w świecie chrześcijańskim nie działo się dobrze – w roku 1570 Turcy osmańscy zdobyli na Wenecjanach Cypr, wykrwawiając miejscową ludność i zagrozili środkowej części basenu Morza Śródziemnego. Pius V odpowiedział organizacją Ligii Świętej – jednym z posłów papieskich na dwory europejskie, obok św. Franciszka Borgii i późniejszego papieża Klemensa VIII był Tarugi. Owa misja nie odniosła skutków w Paryżu i Lizbonie, natomiast Filip II odpowiedział przymierzem z Wenecjanami, czego skutkiem było zwycięstwo w wielkiej bitwie morskiej pod Lepanto w październiku roku następnego. Papież przypisał je wstawiennictwu Maryi i modlitwie różańcowej. Pięć miesięcy później, w marcu roku 1572 uczeń Filipa Baronius doznał ciężkiej gorączki i przyjął wiatyk, jednakże wyzdrowiał – jak zobaczył w wizji, dzięki wstawiennictwu Matki Najświętszej i Filipa.

Dni 1 maja 1572 roku zasnął w Panu papież Pius V. Kolejny następca św. Piotra, kardynał Bouncompagno z Bolonii – Grzegorz XIII był przyjacielem Filipa. Odnotowano, że przyjmował go z honorami, całując jego dłonie i on właśnie formalnie zatwierdził w dokumencie z 15 lipca roku 1575 działalność Oratorium. Zgodnie z papieskim dokumentem bractwo miało obejmować zarówno duchownych, jak i świeckich – bez odrębnych ślubów. W dokumencie papieskim napisano m.in.: “nasz ukochany syn Filip Neri z Florencji, przełożony stowarzyszenia świeckich i duchownych kaznodziejów, poinformował nas, w imieniu swoim i braci, o ich pragnieniu objęcia kościoła Santa Maria in Valicella. Deklarują oni, przy wsparciu łaski Bożej, oddać się celebracji Mszy Świętej i liturgii godzin w tym kościele, nauczaniu Słowa Bożego oraz innym aktom pobożności. Teraz zatem, widząc że spory pożytek duchowy wyniknie dla wiernych tej parafii z godnego pochwały życia i nauk wspomnianych kaznodziejów i duchownych, jeżeli w tym kościele zostałaby ustanowiona kongregacja pod nazwą Oratorium, i jeśli wymieniony kościół zostałbny oddany tej konkregacji wraz opieką nad duszami; dostrzegając również, że w ten sposób kult Boży byłby sprawowany z wielką świetnością, zaś liczba księży zostałaby znacznie zwiększona, na chwałę Bożą i zbawienie dusz… Dlatego też przychylamy się do pobożnego i godnego zamiaru Filipa oraz tychże kaznodziejów i duchownych”.

Na cele Oratorium przekazano Filipowi kościół Santa Maria in Vallicella, okazał się on jednak zbyt mały i we wrześniu roku 1575 rozpoczęto budowę nowego większego koscioła. Kamień węgielny pod świątynię położył arcybiskup Florencji – Alessandro dei Medici, w tym czasie acrybiskup Florencji, późniejszy papież Leon XI, któremu Filip przepowiedział tiarę i wskazał że nie będzie jej długo nosić (jego pontyfikat w roku 1605 trwał niecały miesiąc). Ofiary na budowę przychodziły od Karola Boromeusza, samego papieża, biskupa Todi, kardynała Frederico Boromeusza i wielu rzymian, także biednych. Całkowite koszty budowy przekroczyły 100 000 koron. Użytkowanie kościoła rozpoczęto w Niedzielę Siedemdziesiątnicy Roku Pańskiego 1577, jeszcze przed zakończeniem całości prac wykończeniowych. Na uroczystą Mszę odprawioną przez kardynała dei Medici, z której okazji papież ogłosił odpust, przybyło wielu wiernych. Na początku tegoż roku Filip poważnie zachorował, jednak jak zapewniał uczynił układ z Madonną, że nie umrze przed ukończeniem kościoła i niedługo potem wyzdrowiał. Filip ukochał jednak San Girolamo i do nowej świątyni (Chiesa Nuova) przeniósł się dopiero na polecenie papieża w roku 1583.

Popularność Oratorium sprawiała, że nieustannie zasilały je nowe siły. Do nowych nabytków należeli m.in. doktor prawa cywilnego i kanonicznego Flaminio Ricci z Fermo, Giovenale Ancina z Piemontu, późniejszy biskup i błogosławiony Kościoła. Owocem Oratorium były również liczne nawrócenia, także wśród protestantów i żydów. Papież Grzegorz XIII zmarł po krótkiej chorobie w kwietniu 1585 roku, w 84-tym roku życia. Jego następcą został franciszkanin kardynał Felice Peretti – Sykstus V. Papież ten zaprowadzał porządek w Państwie Kościelnym, oczyszczając Rzym i okolice z bandytów i rzezimieszków. Filip przemówił pewnego razu przed papieżem w obronie jednego ze szlachciców pomówionych o niecne czyny. W roku 1587 Filip wreszcie po długich namowach współbraci zgodził się by zostać przełożonym Kongregacji. W kręgu Oratorium Filip gromadził także muzyków z florentczykiem, mistrzem papieskiego chóru Giovanni Animuccią i słynnym Pierluigim Palestriną na czele. Animuccia śpiewał podczas spotkań w Oratorium, opiekował się także śpiewakami Kongregacji. Zmarł w roku 1571. Kolejnym swoistym kierownikiem muzycznym Oratorium Filip uczynił w roku 1575 członka papieskiego chóru Francesco Soto. Z kolei Palestrina był już wcześniej związany z ojcem Persiano Rosą i przez niego poznał Filipa, jeszcze jako świeckiego. Napisał we współpracy z Oratorium wiele utworów. Zmarł w lutym 1594, przy jego łożu śmierci czuwał Filip, wysłuchując ostatniej spowiedzi. Sam Filip doznawał często uniesień podczas liturgicznych śpiewów, w szczególności podczas nieszporów i komplety u dominikanów w Rzymie.

Tymczasem Kongregacje wzorowane na Oratorium zaczęły powstawać w innych miastach Italii. Pierwszym z nich był Neapol, gdzie zostali posłani Baronius i Tarugi. W gronie świętych, którzy otaczali Filipa, obok wspomnianych Piusa V i Karola Boromeusza, znajdowali się św. Ignacy Loyola, św. Aleksander Sauli, apostoł Korsyki, kapucyni – św. Feliks z Cantalice, św. Kamil z Lelli, św. Giovanni Leonardi z Lukki, który założył w tym mieście, kolejną po Neapolu, kongregację wzorowaną na Oratorium. Zarówno Filip, jak i św. Katarzyna z Ricci twierdzili, że się poznali. Świętaa odwiedziła Filipa… nie opuszczając Prato. Filip był także ojcem duchowym kardynała Frederico Boromeo, który towarzyszył mu przy odejściu do wieczności, a także kardynałów Ottavio Paravicino, Visconti, Cusano, Achillo Crescenzio i Silvio Antoniano.

c.d.n.

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s