Refleksje Łk 10,30

Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie (Łk 10,30-37) często bywa wyrywana z właściwego kontekstu zamieszczonego nieco wyżej (Łk 10,26-29), którego zwykle się zresztą wraz z przypowieścią nie cytuje. Odwołanie się w przypowieści do mieszkańca Samarii tłumaczy się skrótowo tym, że Samarytanie byli uważani przez Żydów za zdrajców i odstępców. Jest to swoiste postawienie rzeczy na głowie, gdyż tak samo jak Samarytan Żydzi traktowali wszystkich nie-Żydów, a pojęcie bliźniego z Tory, do którego wyraźnie odwołuje się pytanie, na które odpowiedzią jest przypowieść, obejmowało Żydów wyłącznie (Kpł 19,18, ale też np. Kpł 19,11-17, Kpł 25,47, Pwt 14,21, Pwt 15,1-12 i Pwt 23,20-21). Jezus wyraźnie wypomina to słuchaczom w tzw. Kazaniu na górze (Mt 5,43). Zasada powyższa, rozjeżdżając się całkowicie z interpretacją chrześcijańską, została następnie ugruntowana i rozwinięta bogatą kazuistyką komentarzy do do Zakonu – Talmudu, gdzie przysłowiowy podział na „bydło i nie-bydło” stał się przedmiotem szczegółowych rozważań i dociekań.

Wyjątkowość swoją Żydzi wywodzili z unikalnego, adresowanego tylko do nich przymierza z Bogiem. Bóg z ksiąg Starego Testamentu jawi się jako stron kontraktu, przy czym nawet nie Najwyższy Aliant i Gwarant Wiecznego Przymierza, lecz raczej dysponujący argumentem siły, nieco przymusowy partner w interesach, które należy obrócić na korzyść dla wybranego narodu. Związany jest On umową, w tym treścią ukrytą pomiędzy jej wierszami, którą można interpretować, zaskakując nierzadko partnera wysublimowaniem wykładni. Umowa jest zadziwiająca w licznych szczegółach (Wj 3,21-22, Wj 23,28-30, Pwt 6,10-12, Pwt 7,1-2, Joz 24,13, Ps 105,44, So 2,5-9, So 3,13), dopuszcza nawet, jak się wydaje opcję rozwiązania (Joz 24,15). W późniejszych wiekach dokonano rozpoznania szeregu korzystnych interpretacji kontraktu, np. pewna grupa badaczy odkryła „mały druczek” wskazujący, iż Zakon, otrzymany w zamian za pomoc w uzyskaniu Ziemi Obiecanej, obowiązuje jedynie w jej obrębie. Obchodzenie się z Zakonem (bo czyż można zarzucać żydom jego obchodzenie?) do maestrii zostało doprowadzone w Talmudzie, zwłaszcza w komentarzach dotyczących zakazów i tzw. dyspens szabatowych czy paschalnych, choćby zakazu dojenia bydła, poruszania się czy posiadania materii podlegających fermentacji.

Dość popularne jest przy tym dziś stwierdzenie, że stare przymierze z Izraelem rozumianym jako wybrana wspólnota etniczna, nie zostało nigdy odwołane. Jest to jednak stwierdzenie zaledwie częściowo zgodne z treścią Nowego Przymierza, biorąc pod uwagę choćby samo dopełnienie i zastąpienie Starego Przymierza przez Przymierze Nowe. Treść nauki Jezusa jest tu dość jednoznaczna (por. np. Mt 12,30; Mt 21,42-44; Łk 10,16; J 3,36; J 4, 22-24; J 5,23; J 8,24; J 14,6, J 15,1-6) a wyraźną granicę wskazuje św. Paweł (por. np. Rz 9-11, Hbr 10,19-20; 10,28-29) posługując się paralelą gałęzi odciętych od oliwnego drzewa, które rośnie dalej, a które mogą być łatwo wszczepione, pod jednym wszakże warunkiem – przyjęcia Nowego Przymierza. W zapale szukania pól wspólnych obecnym w ramach nowego ekumenizmu, powyższe fundamentalne przecież, konstytutywne dla Nowego Przymierza zastrzeżenia, pomija się wstydliwie, poprzestając na powyższej post-modernistycznej „pół-prawdzie”, niedopowiedzeniu czyli w chrześcijańskim rozumieniu – kłamstwie po prostu. Pomija się również fundamentalne różnice w interpretacji warunków samego Starego Przymierza, w tym choćby passusów powołanych na wstępie, wynikające z konieczności wykładni go z pozycji chrześcijańskiej przez pryzmat i warunki Przymierza Nowego. Żydzi mają świadomość fundamentalnego charakteru tych różnic, przedkładając ponad Torę komentarz do niej, umożliwiający zachowanie właściwej w rozumieniu żydowskim interpretacji, krańcowo odmiennej od chrześcijańskiej, wspólnych tekstowo, ale nie treściowo dla obu religii i cywilizacji pism.

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s